.: استاد دکتر غلامحسین ابراهیمی دینانی :.
 
 بزرگترین افتخار او شاگردی علامه طباطبائی ره است.
 
 
دكتر غلامحسين ابراهيمي ديناني  در ۵ دی سال ۱۳۱۳ در روستای دینان از توابع اصفهان که امروزه جزو شهر اصفهان است بدنیا آمد. وی پس از تحصیل ابتدائی در روستای خود، در مدرسه علمیه نیماورد اصفهان به تحصیلات دینی مشغول شد. سال ۱۳۳۳ وارد حوزه علمیه قم شد و ضمن تحصیل خارج فقه و اصول، نزد علامه طباطبائی به فرآگیری فلسفه نیز پرداخت. که شاهد مباحث فلسفی هانری کربن و علامه طباطبایی نیز بوده‌است. وی پس از درگذشت آیت الله بروجردی به تهران آمد و دکترای فلسفه را از دانشگاه تهران گرفت. سپس فلسفه را در دانشگاه فردوسی مشهد تدریس نمود. از سال ١٣٦٢ تاکنون استاد دانشگاه تهران بوده و صاحب تالیفاتی در زمینه فلسفه می باشد. [۴]

فلسفه را در اصفهان نزد حکیم ضیاء پور شروع کرد و در قم در سطح عالی با علامه طباطبائی به پایان رساند و از شاگردان خاص علامه گردید.

سال ۱۳۴۵ پس از مهاجرت به تهران در دوره کارشناسی دانشگاه تهران را ه یافت و سال ۱۳۵۲ از رساله دکتری تخصصی فلسفه خود دفاع کرد.

پس از اخذ درجه کارشناسی جهت گذراندن امورات زندگی به استخدام وزارت آموزش و پرورش در آمد و تا سال ۱۳۶۱ در دانشگاه فردوسی مشهد مشغول به تدریس بود. سپس به عضویت هیئت علمی دانشگاه تهران درآمد.

دینانی در سمینارها و همایش‌های متعدد داخلی و خارجی شرکت داشته و مقالات و آثار فراوانی در حوزه فلسفه و دین پژوهی به رشته تحریر در آورده که برخی از آنها جایزه کتاب سال را دریافت نموده‌است.

 
در نخستین همایش چهره های ماندگار سال ۱۳۸۰ وی به عنوان چهره ماندگار در رشته فلسفه برگزیده شدند.
 
حکمت دینانی : 

کتابهای خردوخردورزی، سرشت و سرنوشت، گفتار حکیم، شعاع شمس و آینه های فیلسوف توسط اساتید فلسفه درباره مقام علمی ایشان به عنوان یک فیلسوف نوشته شده. « در صد و بیست و هفتمین شماره هفته‎نامه پنجره با آثار و گفتارهایی از احمد احمدی، رضا سلیمان حشمت ، غلامرضا اعوانی، کریم فیضی ،علی اوجبی ، سعید انواری، حسن سیدعرب و اسماعیل منصوری لاریجانی به روش، منش و جایگاه فلسفی دینانی می‎پردازد ».

دینانیِ ، فیلسوفی است که آرای اش منحصر به خود اوست و از پس سال‌ها تحصیل حوزه و دانشگاه و تفکر و تعمق، شناخت ویژه‌ای از فلسفه شرق و غرب دارد. او نوع چینش فلاسفه غرب و شرق را نه به جغرافیای زمین و یا نوع دین می‌داند، بلکه آنها را در نهایت به دو دسته اشاعره و معتزله تقسیم می‌کند.

هرچند به عنوان یک فیلسوف اسلامی، آرای او بسیار متاثر از ابوعلی سینا، ملاصدرا و سهروردی است اما نظریات شخصی بسیاری به فلسفه اضافه نموده‌است. دینانی میزان سنجش و درک هر چیزی را عقل می‌داند، حتی درک انسان از خدا را.

به اعتقاد علی اوجبی نویسنده خردوخردورزی، انتشار کتاب‌هایی چون ماجرای فکر فلسفی در جهان اسلام و دفتر عقل و آیت عشق، مهم‌ترین آثار این فیلسوف ژرف‌اندیش است که او (دینانی) را از تمامی اندیشمندان معاصر ممتاز می‌سازد. او به فلسفه به مثابه موجود زنده واحد و نه اجزای جدای از هم و به منزله یک جریان سیال و پویا و نه رودهای مستقل و جدای از هم نگاه می‌کند

اوضاع اجتماعي و شرايط زندگي : اعضاي خانواده او همگي متصديان كارهاي دولتي يا بازاري بودند و چندان توجهي به علم بويژه فلسفه اسلامي نداشتند. [غلامحسين ابراهيمي ديناني، حكايت عقل و
عشق و فلسفه( مصاحبه)، فرهنگ و پژوهش، شماره 93، سه شنبه 19 شهريور 1381،ص 32]
 تحصيلات رسمي و حرفه اي : غلامحسين ابراهيمي ديناني تحصيلات ابتدائي خود را در اصفهان به پايان رساند و سپس دوره فقه اصول و ادبيات را در حوزه علميه گذراند و تحصيل دروس ديني را تا دوره اجتهاد طي كرد. اما مدتي بعد تصميم گرفت كه به تحصيل در دانشگاه بپردازد، حاصل اين تصميم و تلاشهاي پيگير وي احزار درجه دكتري فلسفه از دانشگاه تهران در سال1355 ه.ش بود. [ديناني، حكايت عقل و عشق و فلسفه( مصاحبه)، فرهنگ و پژوهش،ص 32 ]
 
 

 خاطرات و وقايع تحصيل : دكتر ديناني از كودكي به درس و كتاب علاقمند بود. وي هنگامي كه در حوزه دروس فقه، ادبيات منطق بلاغت و اصول را مي گذراند فلسفه را قوي تر از كلام يافت و به مطالعه آن پرداخت. دكتر ديناني درباره فضاي حوزه ها در آن روزگار مي گويد كه اين مراكز از فضايي بسته اما پر معنويت برخوردار بوده اند. با اين وجود وي شيوه زندگي درحوزه را نمي پسنديد، اما به علوم آن علاقمند بود. از اين رو وارد دانشگاه شد.
 
   در دورانی که مرحوم پروفسور هانری کربن برای هم کلامی با حضرت علامه طباطبایی به ایران می آمدند دکتر دینانی به همراه علامه (ره) از قم راهی تهران می شدند و در جلسات بحثی که به طور خصوصی برگزار می شد شرکت داشتند.
 
 
 
 فعاليتهاي ضمن تحصيل : دكتر ديناني هنگامي كه در حوزه به تحصيل مي پرداخت در همان مركز نيز سطوح پايين تر علومي چون فقه، اصول، منطق، فلسفه و ادبيات را تدريس مي كرد. از اين گذشته ظاهراً در همان زمان به تمرين و آموختن زبان عربي مي پرداخت. تا آنجا كه بعدها توانست چند كتاب عربي را ترجمه نمايد. [ماجراي فكر فلسفي در جهان اسلام در سه جلد و نيز معاد از نظر حكيم زنوزي و نيايش فيلسوف


 وقايع ميانسالي : خروج دكتر ديناني از حوزه علميه و ورود به دانشگاه مشهد( 1355 ه.ش) براي تدريس يكي از تحولات و تغييرات مهم در شيوه زندگي وي بود كه طرز فكر وي به شيوه هاي تحقيق دانشگاهي سوق داد. با اين وجود به فلسفه و كلام اسلامي وفادار ماند و مضامين اين علوم ذهن او را به خود مشغول مي نمود. [غلامحسين ابراهيمي ديناني، دفتر عقل و آيت عشق، سه جلد، چاپ اول، تهران: طرح نو، 1380، صفحات مقدمه، و نيز علي اكبر مدرس يزدي، مجموعه رسائل كلامي و فلسفي و ملل و نحل، با مقدمه غلامحسين ابراهيمي ديناني، چاپ اول، تهران: سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي ، صفحات مقدمه ] وي در زمان تدريس در دانشگاه مشهد، مقالاتي را براي روزنامه ها و مجلات دانشكده تحرير مي نمود.
 
 فعاليتهاي آموزشي : دكتر ديناني در حين تحصيل در حوزه علميه، دروسي چون فقه، اصول، ادبيات منطق و فلسفه و ادبيات را تدريس مي نمود. در حدود سالهاي 56-1355 نيز هنگامي كه وي به تازگي رساله دكتري خود را نوشته بود، در دانشگاه مشهد تدريس مي كرد.

ایشان در حال حاضر مشغول تدریس کتاب سه جلدی " ماجرای فکر فلسفی در اسلام" خود در انجمن فلسفه و حکمت ایران می باشند. شرکت در این کلاس برای عموم آزاد است. اطلاعات بیشتر..

شاگردان : دكتر ديناني چون از جواني به تدريس مي پرداخت، بدليل فاصله سني كمي كه با شاگردان خود داشت روابط بسيار نزديكي با آنان برقرار نمود. امروزه نيز همان صميميت ميان استاد و دانشجويان وي برقرار است. و بيشتر فارغ التحصيلان فلسفه دانشگاه تهران از شاگردان او بشمار مي روند.
 
آرا و گرايشهاي خاص : دكتر ديناني، فلسفه را پاسخگوي مهمترين و عمده ترين پرسشهاي انسان درباره معني هستي و حيات مي داند از نظر وي تفاوت فيلسوف با مردم عادي در اين است كه از خارج از روز مرگي به زندگي مي نگرد و درباره آن مي پرسد.
 
منش عرفانی : حکیم دینانی تاکید زیادی روی خصلت "صدق " و صادق بودن انسان با خود برای جویندگان راه معرفت دارند.
 
حضور در برنامه تلویزیونی : از اواخر سال 1387 به عنوان میهمان برنامه معرفت شبکه چهار سیما پیرامون بحث های فلسفی و عرفانی شرکت داشتند که تاکنون این برنامه در حال پخش می باشد.
 
 
 
 چگونگي عرضه آثار : كتابهاي دكتر ديناني در انتشارات انجمن فلسفه و حکمت ايران،انتشارات هرمس ،انتشارات طرح نو، و سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي تهیه شده است.
 
            "هدفی که استاد دینانی در اکثر آثار خود دارند...به کار انداختن فکر و تعقل درباره مسئله ای در خواننده است نه لزوما رسیدن به نتیجه خاصی.."
 
برخی از آثار استاد :
 
                                            
                                            

وجود رابط و مستقل در فلسفه اسلامي          ماجراي فکر فلسفي در جهان اسلام

 ناشر: مؤسسه پژوهشى حكمت و فلسفه ايران            ناشر : طرح نو ۱۳۸۲

 

                                                   

 فیلسوفان یهودی و یک مسئله بزرگ                     معاد از دیدگاه حکیم مدرس زنوزی

      انتشارات : هرمس                                                     انتشارات: حکمت                     

                                        

 درخشش ابن رشد در حکمت مشاء                            قواعد کلی فلسفه (مهمترین اثر)

           ناشر : طرح نو ۱۳۸۴                                               انتشارات: حکمت 

                                         

                

 شعاع انديشه و شهود در فلسفه سهروردي                  نيايش فيلسوف

     ناشر : حكمت ۱۳۸۳                               ناشر : دانشگاه علوم اسلامى رضوى ۱۳۷۷

دفتر عقل و آیت عشق   ناشر : طرح نو

توضیح در مورد این کتاب...

                                                      

                      نصير الدين طوسي فيلسوف گفتگو  (کتاب برگزیده سال ۱۳۸۷)

                                                      ناشر : هرمس ۱۳۸۶                                    

اسماء و صفات حق

 در کتاب اسماء و صفات حق که انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی آن را به چاپ رسانیده دکتر دینانی سخنان حکما و متکلمان و برخی ارباب سلوک را در باب اسماء و صفات الهی مورد توجه قرار داده و به بررسی و نقد و تحلیل آن ها پرداخته است.

اسماء و صفات حق بعد از ظهور مقام اطلاق ظاهر می شود و همین مقام است که اهل معرفت از آن به مشیت و مقام واحدیت تعبیر کرده اند.در این مقام کثرت آشکار می گردد چرا که حق تبارک و تعالی به اسماء و صفات خود ظاهر می شود. این صفات و اسماء حق تعالی عین ذات او و ازلی و ابدی است.

مظهر صفات و اسماء حق در عالم وجود انسان است و در میان انسان ها پیامبران (ع) بهترین مظاهر آن صفات و اسماء اند و در میان همه پیامبران پیامبر اکرم (ص) مظهر تام و کامل اسماء حق تعالی است. 

 

"فلسفه و ساحت سخن"  که به رابطه میان فلسفه و سخن می‏پردازد و می‏کوشد تا نشان دهد نقش سخن در عالم اندیشه تا چه اندازه مهم و بنیادی ا‌ست.

دینانی در مقدمه کتاب تأکید می‏کند که فهم فلسفی یا فکر علمی همیشه و هر جا در زبان اتفاق می‏افتد و به همین اعتبار، زبان ظهور اندیشه است و سخن مظهر فکر و خرد به شمار می‏رود.

وی با اشاره به اینکه مرزهای جهان انسان همان مرزهای زبان اوست این نکته را نیز مورد توجه قرار می‏دهد که زبان اجتماعی‏ترین پدیدار عالم است و انسان به حکم داشتن زبان بالذات یک موجود اجتماعی به شمار می‏رود. اما باید توجه داشت که آنجا که زبان هست انسان و جهان نیز حضور دارند و به واسطه زبان، انسان در جایگاهی قرار می‏گیرد که که نه تنها به آنچه هست و آنچه بوده است آگاهی پیدا می‏کند بلکه نسبت به آنچه اکنون نیست نیز آگاه می‏شود.

به باور دینانی پرسش هستی با زبان هستی بیان می‏شود زیرا زبان هستی از هستی جدا نیست و چنانکه یادآور شدیم زبان در هر یک از ساحتهای هستی با همان ساحت قرین شناخته می‏شود. دینانی این ساحت را ساحت سخن هستی می‏نامد که فیلسوف می‏کوشد در آن قدم بگذارد و به پرسش هستی گوش فرا دهد.

به گفته دینانی کسی که در ساحت سخن هستی گام بر می‏دارد به پرسش هستی گوش فرا می‏دهد که رو به رو شدن با آن راه رسیدن به پاسخ را هموار می‏کند، راهی که بی‏پایان است و بنابراین ساحت سخن بیش از آنچه تصور می‏شود گسترده خواهد بود.

این استاد فلسفه در کتاب "فلسفه و ساحت سخن" به موضوعاتی چون"منطق و گفتار"، "مقولات دهگانه و کلیات پنجگانه"، "زبان زیرساخت و اصول بنیادین سخن"، "کتاب الحروف فارابی یک دفتر فلسفی است یا یک نوشته نحوی؟"، "نقش عقل و خردگرایی در پیدایش علم نحو"، "نخستین مسئله نحوی و نقش آن در پیدایش فکر فلسفی"، "آیا مصدر اصل کلام است؟"، "نخستین مسئله مورد اختلاف میان دو مکتب مهم نحوی"، "واضعان الفاظ - واضعان شرایع"، "معضل بزرگی به نام موضوع له" و "زبان چیزی فراتر از صرف و نحو و مجموعه واژگان است" پرداخته است.

"زبان و زمان"، "نسبت علم با معلوم خود همانند نسبت وجود با ماهیت است"، "ممکن از ان جهت که ممکن است به حسب سرشت خود مجهول است"، "دو واژه علم و معرفت و تفاوت آنها با یکدیگر" و "‌اگر سخن نبود جهان هرگز آشکار نمی‌گشت" از دیگر مباحث طرح شده در این کتاب است.

كتاب «جلال‌الدين دواني؛ فيلسوف ذوق‌التأله» نوشته غلامحسين ابراهيمي ديناني به تازگي از سوي نشر هرمس منتشر شده است، اين كتاب در 17 فصل تأليف شده و نويسنده در هر بخش، آرا و ديدگاه‌هاي اين فيلسوف مسلمان را مورد بررسي و بازخواني قرار داده است.

در آثار صدرالمتألهين و پيروان او به حسب برخي از مناسبات گاهي به اقوال اين محقق اشاره شده و سخن‌هاي او مورد بررسي قرار گرفته است؛ ولي كم‌تر كسي تاكنون به بررسي همه اقوال و آراي او پرداخته و درباره ميزان اعتبار مواضع فكري او يا صحت و سقم آن‌ها سخن گفته است.

اين نوشته تنها اثر فارسي است كه درباره مواضع فكري جلال‌الدين دواني به نگارش درآمده و انديشه‌هاي او را به‌طور انتقادي مورد بررسي قرار داده است.